SESSION: Energy resources and sustainable development | Energetski resursi i održivi razvoj
papers selected for Symposium Session titled: Energy resources and sustainable development | Energetski resursi i održivi razvoj
« BACK TO SESSIONS LIST
Slobodan Ogrizović - JKP „Beogradske elektrane“, Savski nasip 11, 11070 Novi Beograd
title: Mogućnosti razvoja daljinskog grejanja Beograda
Abstract text
Mogućnosti razvoja daljinskog grejanja Beograda
Apstrakt:
Rad obrađuje današnju tehno-ekonomsku poziciju daljinskog grejanja u Beogradu, kroz parametre JKP "Beogradske elektrane". Na osnovu iskustava velikih sistema iz Zapadne Evrope, razmatra se primenljivost modernih rešenja - korišćenja obnovljivih izvora, otpadne energije i pravljenja potrebnih koraka ka uvođenju kogeneracije i trigeneracije (daljinskog hlađenja). Takođe, razmatraju se i najbolje varijante i potrebni uslovi za privlačenje investitora, podizanje svesti javnosti u Beogradu i Srbiji o značaju dalj. grejanja kao alata za smanjenje štetnih emisija, unapređenje energetske efikasnosti i za korišćenje energetskih izvora lošijeg kvaliteta. Sve to je i preduslov za obezbeđivanje odgovarajućeg zakonskog okvira za razvoj ovoga segmenta energetike i za postavljanje dalj. grejanja na odgovarajuće mesto u energetici jedne države.
Development Possibilities for District Heating in Belgrade
Abstract:
The topic of this paper is current technical and economic status of district heating in Belgrade, expressed via JKP "Beogradske elektrane" parameters. Based on the experiences from large systems in Western European countries, it discusses the applicability of modern solutions – utilisation of renewable energy sources, waste energy and necessary steps to be taken towards the introduction of cogeneration and trigeneration (district cooling). It also discusses the best variants and necessary conditions for attracting investors, raising public awareness in Belgrade and Serbia on the importance of district heating as a tool for reducing emission, energy efficiency improvements and utilisation of lower quality energy sources. All this represents a precondition for ensuring an adequate legal framework for development of this segment of energy industry and the placement of district heating in a proper position within the energy sector.
Јеленко Б. Манић - ТЕ "Колубара Б"
title: Утицај избора локације и параметара свеже паре при градњи термоелектрана на њихову енергетску ефикасност и рационалан рад
Abstract text
У раду ће бити показано како избор локације термоелектране и њеног процеса (поткритични, надкритични или суперкритични параметри свеже паре итд) утичу на рад термоелектране и цене произведеног киловат-часа електричне енергије у току њеног целокупног радног века.
Такође, у раду ће бити указано на одлучујуће факторе за избор локације и процеса у будућим електранама на бази колубарског лигнита (производна цена електричне енергије, снабдевање основним горивом, снабдевање помоћним материјама, одвођење топлоте кондензације, одвођење споредних производа, отпада и отпадних вода, инфраструктура у региону и политичка клима).
Dejan Mandić - Energoprojekt Entel , Miodrag Mesarović - Energoprojekt Entel
title: SIGURNOST SNABDEVANJA KAO STRATEŠKO PITANJE RAZVOJA ENERGETIKE
Abstract text
Privredno okruženje u kome će u budućnosti delovati energetski sektor u Srbiji, kao što je to danas slučaj u mnogim razvijenim zemljama u Evropi i svetu, brzo se menja i traži nove koncepte i politike i u vezi sa sigurnošću snabdevanja energijom. Strukturne promene u privredi, razvoj visokih tehnologija, kao i sve viši standard stanovništva, čine društvo u celini osetljivijim na energetske krize, pa je u strategiji razvoja energetike potrebno istražiti nove koncepte koji će umanjiti rizike od poremećaja u snabdevanju energijom. Uostalom, i Zakon o energetici Republike Srbije već danas naglašeno ukazuje na obaveze svih energetskih subjekata u vezi sa sigurnošću snabdevanja potrošača. Aspekt sigurnosti zbog toga mora u znatnoj meri da utiče i na izbor opcija i na stateška opredeljenja u razvoju energetike.
Pod pojmom sigurnosti u referatu se, u najopštijem smislu, podrazumeva adekvatna snabdevenost dovoljnim količinama energije, uz prihvatljive cene i zahtevanu zaštitu okoline. Doskora je naglasak bio na fizičkim aspektima sigurnosti, ali se danas sve više pažnje usmerava na ekonomske i političke aspekte koji utiču na snabdevanje energijom, pa su ti aspekti u referatu pretežno diskutovani, što strateški karakter planiranja razvoja i podrazumeva.
Krizne situacije u snabdevanju energijom, bez obzira na karakter i uzroke, imaju krupne makroekonomske posledice zbog porasta cena (uvoznih) energenata s jedne strane, i mogućih debalansa u odnosima nabavka/potrošnja pojedinih oblika energije, s druge strane. Rizici od poremećaja u snabdevanju energijom poslednjih godina sve više zabrinjavaju eksperte, ali i državne organe, naročito u razvijenim zemljama. Oni su odlučni da nizom mera umanje verovatnoću i negativne efekte kriznih situacija, pa je u mnogim zemljama analizirana osetljivost energetskih sistema na poremećaje, klasifikovane grupe mogućih uzroka i istaženi načini da se događaji nadziru i prate. Radi se, naravno, o složenom fenomenu, koji je teško kvantifikovati, ali je učinjen pokušaj da se putem indikatora prate promene i efekat mera koje se preduzimaju u vezi sa energetskom politikom, supstitucijom energenata, konzervacijom energije i sličnim strateškim pitanjima, kao i ona u vezi sa fizičkom izgrađenošću energetske infrastrukture, nivoa rezervi i dr. U referatu su date definicije pojedinih indikatora sigurnosti snabdevanja potrošača, a na primeru energetskih bilansa Srbije u periodu 2006. do 2008. god. izvršena je i njihova kvantifikacija, na osnovu čega je bilo moguće upoređenje sa indikatorima sigurnosti snabdevanja nekih evropskih zemalja.
Marija Milenić - dipl.inž.geol. , Nenad Miloradović - spec.dipl.inž. , Milan Petrović - Mr dipl.maš.inž. , Bojan Bogdanović - dipl.maš.inž.
title: Obnovljivi izvori energije u JKP Beogradske elektrane
Abstract text
Abstrakt: JKP „Beogradske elektrane“ planira primenu solarne i hidrogeotermalne energije za pripremu potrošne tople vode, grejanje i klimatizaciju. Toplana Cerak je izuzetno atraktivna lokacija za postavljanje prve solarne toplane u Srbiji, koja bi funkcionasala u okviru postojeće toplane. Lokacija na Ceraku poseduje dovoljno prostora za instalaciju solarnih kolektora, a sama toplana isporučuje toplotnu energiju potrošačima tokom cele godine. U sklopu VII javnog poziva NPEE (Nacionalni program energetske efikasnosti) za obnovljive izvore energije (OIE), zajedno su konkurisali Laboratorija za termotehniku i energetiku Instituta za nuklearne nauke “Vinča” i JKP „Beogradske elektrane“ sa projektom br. 273024 – „Istraživanje i razvoj supstitucije fosilnih goriva sunčevom energijom i biomasom u proizvodnji sanitarne tople vode u JKP Beogradske elektrane na TO Cerak“. U radu su predstavljeni neki detalji rada na goreimenovanom projektu. Toplana Konjarnik je karakterističan primer korišćenja hidrogeotermalne energija za grejanje i hlađenje. Hidrogeološka i hidrogeotermalna istraživanja trajala su od oktobra 2006. do oktobra 2007. godine. Ostvareno je grejanje zgrade od nekoliko stotina kvadratnih metara koja predstavlja „show room“, gde se posetioci mogu upoznati sa kompletnim pristupom korišćenja podzemne vode kao obnovljivog energetskog resursa.
Abstract: The Public Utility Company „Beogradske elektrane“ is planing to apply solar and hydrogeothermal energy for domestic hot water, heating and cooling. Heating Plant Cerak is very atractive location as the first solar heating plant in Serbia, which will working as a part of existing heating plant. There is enough places for solar collectors and heating plant deliveres domastic hot water during all year. Whitin NPEE is a project No 273024 „Researchs on possibility and feasibility of the substitution of fossil fuels by solar energy in producing sanitary hot water in HP Cerak-Belgrade“ which includes Institute „Vinča“ and „Beogradske elektrane“. In this paper are presented some details from this project. Heating Plant Konjarnik is characteristic example of use of hydrogeothermal energy for heating and cooling. Hydrogeological and hydrogeothermal research has started in October 2006. and went on until October 2007. This enabled the heating of building with several hundred square metres and the setting up of a „show room“, where visitors can see a complete approach to utilization of groundwater as a renewable energy resource.
Dr Miodrag Mesarović - Energoprojekt - ENTEL, Beograd
title: “BOTTOM-UP” APPROACH IN ENERGY DEVELOPMENT PLANNING
Abstract text
The governments have recently set a number of targets in the fields of energy sources, energy efficiency and climate protection to be achieved in the coming years. In order to achieve these objectives, a new quality of action in energy policy is necessary: while "top down" energy policy measures have to be continued, a reverse strategic "bottom-up" approach must also be applied. Here regions and municipalities have a special role to play due to their proximity to the end consumers in the private, business and public sectors where most decisions in the energy field are actually taken. The policy framework of any country should only clearly show a "top-down" strategic approach based on major commitment in the field of energy, while the major work is to be done within local communities, taking care of locally available energy sources as well as of each energy consumption sector. This paper compares "top-down" and "bottom-up" approaches, with particular attention paid to the latter one, which appears to be the cornerstone of any energy planning, with first one used only to chech if the global energy policy targets are achieved. Modeling methodologies include "top-down" econometric models, while the "bottom-up" are based mainly on end-use models (with end-use detail such as space heating, air conditioning, lighting, etc.) and the newest in energy modeling (incorporating utility customer technology choices, customer satisfaction modeling, customer acquistion in deregulated markets and other capabilities analysis and forecasting capabilities). In actual applications, the empirical relationships are more complicated and a variety of additional modeling and statistical issues must be addressed. End-use modeling is referred to as "bottom-up" modeling reflecting the fact that energy forecasts are developed from the sum of detailed components. This explicit representation of the basic determinates of energy use in each demand sector provide forecasts based on verifiable inputs and also supports the direct representation of conservation and demand response programs, building and equipment standards, new technologies and other important factors. The IEA has provided medium to long-term energy projections using a large-scale hybrid mathematical model designed to generate detailed sector-by-sector and region-by region projections. The development and running of this model requires access to huge quantities of historical data on economic and energy variables, and thus was necessary to establish a specific data base, which differs considerably from the European standard EUROSTAT data base. Convestion between EUROSTAT data base and energy data bases used in Serbia is also presented.
Dušan Nenić - JP Elektroprivreda Srbije, Direkcija za strategiju i investicije , Zorica Gojak - JP Elektroprivreda Srbije, Direkcija za strategiju i investicije
title: Značaj geološke baze podataka u planiranju proizvodnje i eksploataciji uglja na površinskim kopovima EPS-a
Abstract text
Sažetak: Napredak tehnike i tehnologije u svim sferama eksploatacije uglja zahtevao je formiranje i primenu jedinstvene baze geoloških podataka u Elektroprivredi Srbije. Proizvodnja električne energije se u Republici Srbiji zasniva pre svega na sagorevanju uglja u termoelektranama, a da bi se taj proces održao i unapređivao potrebna je stabilna proizvodnja lignita iz površinskih kopova. U tom cilju, geološka baza podataka je kao programsko rešenje jedan od bitnih alata u racionalnom i planskom korišćenju ugljenih resursa zemlje. Osim toga ova baza omogućava trajno skladištenje geoloških podataka dobijenih istraživanjem i njihovu višenamensku primenu od strane klijenata.
Importance of geological database in planing of production and exploatation of coal at EPS open-cast mines
Abstract: Advancement of engineering and technology in all aspects of coal mining required forming and applying common geological database in Electric Power Industry of Serbia. Electricity generation in the Republic of Serbia is primarily based upon coal combustion in thermal power plants, and in order to maintain and improve this process it is necessary to achieve stable coal production from open-cast mines. In this regard, geological database as a software solution is one of important tools in rational and planned usage of coal resources of the country. Moreover, this database enables permanent storage of geological data obtained by exploration and its multipurpose appliance by clients.
Branko Jevtić - JP Elektroprivreda Srbije, Direkcija za strategiju i investicije
title: УГАЉ СТРАТЕШКИ ЕНЕРГЕНТ ЕЛЕКТРОПРИВРЕДЕ СРБИЈЕ
Abstract text
Апстракт:
Значајан део инсталисанох капацитета за производњу електричне енергије у Електропривреди Србије свој рад базира на угљу као домаћем енергенту, који својим доказаним и перспективним резервама, и даље представља ослонац енергетског система Србије.
Инсталисани капацитети термоелектрана на угаљ је 5171 МW сa просечном укупном годишњом производњом од 23 400 GWh/год. За шта је потребно обезбедити производњу угља од 32 мил. тона годишње.
Сложенa геолошкa грађa угљених басена ЕПС-а, физичко-хемијске карактеристике, технолошки фактори експлоатације лигнита са једне старне и потреба термоенергетских капацитета ЕПС-а за стабилном и континуираном производњом овог енергнта са друге стране, стратешки опредељују потребу за што бољим искоришћењем лигнитског ресурса а тиме и ефикаснијим радом термоенергетских капацитета Електропривреде Србије.
COAL AS THE STRATEGIC ENERGY RESOURCE OF
ELECTRIC POWER INDUSTRY OF SERBIA
Abstract:
Significant part of installed capacities for electricity generation in Electric Power Industry of Serbia bases its operation on coal or domestic energy sources, still representing the support of the entire Serbian power system with its proven and perspective reserves.
Installed capacities of coal fired thermal power plants is 5171 MW with average total annual generation of 23 400 GWh. Consequently, coal production of 32 million tons a year should be provided.
Complex geological structure of EPS mining basins, physical – chemical characteristics, technological factor of lignite mining on one hand and the need of EPS thermal power capacities for stabile and continuous production of this energy source on the other hand, orient in strategic terms the need for best possible utilisation of lignite as well as efficient operation of thermal power capacities of Еlectric power industry of Serbia.
Vojin Čokorilo - Faculty of Mining and Geology, University of Belgrade , Nikola Lilić - Faculty of Mining and Geology, University of Belgrade , Miodrag Denić - Public Company for Underground Coal Exploitation, Resavica , Vladimir Milisavljević - Faculty of Mining and Geology, University of Belgrade
title: ANALYSIS OF PROPOSAL FOR CONSTRUCTION OF NEW ŠTAVALJ COAL MINE AND THERMAL POWER PLANT AND SUGGESTION FOR IMPROVEMENT AND RATIONALIZATION
Abstract text
Štavalj deposit has over 180 million tonnes of coal reserves, which is considered by the Ministry of Mining and Energy as large energy potential of national importance. Pre Feasibility study was developed for the purpose of evaluation of new underground coal mine and thermal power plant complex.
Mine is designed with two sets of mechanized longwalls, for the production rate of 2.3 million tonnes per year of run-of-mine coal or 1.68 million tonnes of clean coal. This production is sufficient for thermal power plant of 320 MW, based on 2 circulated fluidised bed combustion boilers and one steam turbine.
Following review of the Pre Feasibility study, possibilities for further improvement of underground coal mine are suggested. These improvements comprises of operation with one larger mechanized longwall set and without coal processing plant. Effects of these suggestions are lower initial investments, lower roadway development requirements and smaller number of workers, all of which contributing to reduction of capital and operational expenditures and lower cost of fuel.
Dragan Jeremić - Rudnik i TE Gacko
title: Analiza razvoja energetskog basena Gacko
Abstract text
Namjera ove analize je definisanje potencijala gatačkog energetskog basena i određivanje optimalnog razvoja kapaciteta za proizvodnji uglja i električne energije. Osnovni projekti razvoja energetskog basena Gacko su:
- revitalizacija postojeće TE Gacko I,
- izgradnja nove TE Gacko II i
- proširenje kapaciteta Rudnika uglja, PK Gacko.
Analiza je bazirana na utvrđivanju kapaciteta ekonomski isplativih količina uglja za eksploataciju, definisanju optimalnih ulaganja i vremenskih resursa u postojeću TE sa aspekta preostalog životnog vijeka, ekološke legislative, efikasnosti i pouzdanosti funkcionisanja, te mogućnosti i ograničenja u procesu izgradnje nove termoelektrane uz definisanje visine investicije, ekonomsko- enegrgetskih pokazatelja i uticaja na životnu sredinu.
Posebni ciljevi, kriterijumi i preduslovi optimizacije Projekta razvoja energetskog basena Gacko su:
- Funkcionisanje termoelektrane Gacko I i izgradnja nove termoelektrane Gacko II koja će optimalno
koristiti ekonomski isplative eksploatacione rezervi lignita rudnika PK Gacko,
- Optimalna tehnička rješenja koja rezultuju u najmanjim cijenama proizvedene električne energije po MWh ,
- Lokacija nove termoelektrane u najvećoj mogućoj blizini termoelektrane Gacko I uz
maksimalno korišćenje postojećim objektima.
- Otvaranje rudnika PK Gacko na takav način da obezbjeđuje sigurnu proizvodnju
uglja po povoljnim cjenama (ugalj ekonomski isplativ za eksploataciju).
Bojan Kovačić - Agencija za energetsku efikasnost Republike Srbije
title: ULOGA I AKTIVNOSTI AGENCIJE ZA ENERGETSKU EFIKASNOST REPUBLIKE SRBIJE
Abstract text
Abstrakt: Agencija za energetsku efikasnost Republike Srbije je formirana zbog strateške potrebe Srbije za unapređenjem uslova i mera za racionalno korišćenje energije i energenata. Osnovana je 2002. godine u okviru reforme energetskog sektora, a uz finansijsku podršku Evropske unije preko Evropske agencije za rekonstrukciju (iz programa CARDS). Predlaganjem podsticajnih mera za povećanje energetske efikasnosti i promovisanjem značaja energetske efikasnosti, kao i upravljanjem programima i projektima za racionalno i šire korišćenje energije i obnovljivih izvora energije (jednim od ključnih faktora održivog razvoja), Agencija doprinosi unapređenju društveno odgovornog ponašanja prema energiji u svim strukturama države i društva. Na taj način se poboljšavaju indikatori efikasnog korišćenja energije u Srbiji i posredno doprinosi efektivnosti nacionalnog energetskog sistema i energetskoj bezbednosti zemlje.
ROLE AND ACTIVITIES OF THE SERBIAN ENERGY EFFICIENCY AGENCY
Abstract: Serbian Energy Efficiency Agency (SEEA) was formed due to strategical need of Serbia to enhance the conditions and measures for rational use of energy. SEEA established 2002 within reforme process of energy sector with and its work has been supported by the European Union, through the European Agency for Reconstruction (under the CARDS program). Proposing stimulative measures aiming an improvement of energy efficiency and promotion of importance of the energy efficiency, also conduct with energy efficiency programs and projects, SEEA contributes to enhance social responsibility concerning the energy in all structure of the society. Thus energy efficiency indicators in Serbia makes a progress and contribute to effectiveness of national energy system and energy sequrity.
