PAPERS SELECTED FOR THE SYMPOSIUM

• ADAPTIVNA KONTROLA RADA ELEKTROSTATIČKIH IZDVAJAČA

  Dušan Arnautović, Ilija Stevanović - Institut "N.Tesla"- Beograd, Željko Despotović - Institut "M.Pupin"- Beograd, Slobodan Vukosavić - Elektrotehnički fakultet-Beograd

  Abstract Text

  Termoelektrane kao i druga industrijska postrojenja koja sagorevaju ugalj (staklare, cementare i sl.) generišu velike količine letećeg pepela u atmosferu i stoga veoma nepovoljno utiču kako na biljni i životinski svet, tako i na zdravlje ljudi. Kao takav leteći... show full text »
  Abstract Text

  Termoelektrane kao i druga industrijska postrojenja koja sagorevaju ugalj (staklare, cementare i sl.) generišu velike količine letećeg pepela u atmosferu i stoga veoma nepovoljno utiču kako na biljni i životinski svet, tako i na zdravlje ljudi. Kao takav leteći pepeo iz vazduha mora biti odstranjen, tj. njegov procenat u vazduhu mora se svesti na razuman nivo. Uređaji koji se standardno koriste za izdvajanje letećeg pepela iz vazduha se nazivaju elektrostatički izdvajači (ESI), popularnije nazvani elektrostatički filtri. Oni mogu izdvojiti iz vazduha preko 99,9% letećeg pepela ne izazivajući pritom promene pritiska u komori uređaja. Konvencionalno su u upotrebi sistemi ESI u kombinaciji sa pretvaračima koji rade u kontinualnom režimu i koji mrežni napon 380V, 50Hz pretvaraju napon 0-100kV DC. Bez obzira na mnoštvo prednosti koje nudi ovaj režim u praksi se pokazuje niz nedostataka, a najznačajniji su neefikasan rad i velika potrošnja snage iz napojne mreže. Novom metodom digitalnog upravljanja tiristorski kontrolisanih ESI koja se bazira na napajanju modulisanom snagom i DSP adaptivnom algoritmu, se ostvaruje značajna optimizacija njihovog rada. U režimima kod kojih se javlja visokootporni leteći pepeo kao produkt sagorevanja uglja sa niskim sadržajem sumpora, ovaj način kontrole se pokazao izuzetno efikasnim. Osnovna ideja se sastoji u primeni intermitentnog napajanja ESI tokom izdvajanja letećeg pepela. U ovom slučaju se ESI napaja povećanom snagom u toku jedne ili više poluperioda na mrežnoj učestanosti, nakon kojih sledi nekoliko poluperioda nultog nivoa snage. Kontrola se ostvaruje dovođenjem i ukidanjem impulsa na gejtovima tiristora koji su vezani u antiparalelnoj sprezi na primaru viskonaponskog transformatora ESI. Prednost predloženog rešenja u odnosu na konvencionalni režim sa kontinualnim napajanjem se ogleda u značajnoj uštedi električne energije i povećanju efikasnosti rada izdvajača. Ovim rešenjem, skoro da je potpuno eliminisan problem povratne korone i povratak izdvojenih čestica u struju dimnog gasa. Pored ovoga u radu su prikazani konkretna realizacija jednog 50Hz-nog tiristorskog pretvarača za pobudu ESI i eksperimentalni rezultati dobijeni na praktično realizovanom postrojenju u sklopu Termoelektrane “N.Tesla” na boku A1. « hide
  Symposium Session: Thermal, hydro, wind and other Power Plants | Eksploatacioni problemi termo, hidro, vetro i drugih elektrana

• VISOKOFREKVENTNO NAPAJANJE I NJEGOV UTICAJ NA KVALITET RADA ELEKTROSTATIČKIH IZDVAJAČA

  Željko Despotović - Institut "M.Pupin"- Beograd, Slobodan Vukosavić - Elektrotehnički fakultet-Beograd, Dušan Arnautović, Ilija Stevanović - Institut "Nikola Tesla", Beograd

  Abstract Text

  Elektrostatčko izdvajanje je jedna od najpraktičnijih metoda za odvajanje čestica prašine iz struje dimnih gasova. Elektrostatički izdvajači (ESI) se u novije vreme optimizuju i za odvajanje taložnih čvrstih produkata praha sastavljenog od submikronskih čestica sulfata i nitrata, koji nastaju u... show full text »
  Abstract Text

  Elektrostatčko izdvajanje je jedna od najpraktičnijih metoda za odvajanje čestica prašine iz struje dimnih gasova. Elektrostatički izdvajači (ESI) se u novije vreme optimizuju i za odvajanje taložnih čvrstih produkata praha sastavljenog od submikronskih čestica sulfata i nitrata, koji nastaju u procesima desumporizacije i denitrifikacije dimnih gasova. Odvajanje čvrstih produkata se ostvaruje jakim elektrostatičkim poljem koje se formira u taložnoj komori. Sistem ESI pored taložnih komora sadrži i električne ispravljačke stanice sa odgovrajućim uređajima, kojima se ostvaruje potpuna kontrola visokog napona. Konvencionalnu ispravljačku stanicu za napajanje ESI jednosmernom strujom visokog napona (tipično 40-100kV) čine: visokonaponski transformator (VNT), visokonaponski ispravljač (VNI) i niskonaponski regulator napona. U većini slučajeva zahtev za visokim jednosmernim naponom se danas standardno ostvaruje jednofaznim naizmeničnim regulatorom (380V, 50Hz) koji se bazira na tiristorskoj kontroli. Kontrola izlazne snage i napona se postiže kontrolom ugla paljenja tiristorske grupe koja se nalazi na primarnoj strani VNT. Novi visokofrekventni (VF) prekidački izvori obezbeđuju dramatično različite performanse i fizičke karakteristike ESI u odnosu na tiristorske izvora napajanja, koji će u najskorije vreme biti potisnuti iz upotrebe. Primenjeni u ESI aplikacijama novi VF prekidački pretvarači imaju značajan uticaj na izdvajačke sisteme i to sa aspekata konstrukcije, rada i održavanja. Kvalitativno poboljšanje rada elektrostatičkog izdvajanja čestica iz dimnog gasa je moguće ostvariti zamenom uobičajene tiristorske pretvaračke grupe, sa pridruženim visokonaponskim (VN) transformatorom učestanosti 50 Hz, savremenijim rešenjem koje bi uključivalo tranzistorsku pretvaračku sekciju čiji se rad ostvaruje na povišenim učestanostima. Jedna ovakva pretvaračka sekcija sa IGBT ili SIT poluprovodničkim komponentama može ostvariti naponsku konverziju na učestanosti između 10 kHz i 40 kHz. Brzina reagovanja i kvalitet izdvajanja jednog takvog sistema su neuporedivo bolji od tiristorski kontrolisanih elektrostatičkih izdvajača (ESI). Tako je kod VF sistema moguće ostvariti vreme reakcije kontrolnog sistema u opsegu 100-500 μs, dok se kod 50 Hz sistema upravljanje može menjati sa kašnjenjem od 10ms i više. Pored ovoga značajno se smanjuju dimenzije VN transformatora. U ovom radu su prikazane teorijske postavke, simulacioni i eksperimentalni rezultati za jedan rezonantni VF pretvarač kojim se napaja ESI. « hide
  Symposium Session: Thermal, hydro, wind and other Power Plants | Eksploatacioni problemi termo, hidro, vetro i drugih elektrana

• THE HIGH FREQUENCY SUPPLY FOR REMOVE FLY ASCH IN THE SMOKE OF THERMAL PLANTS

  Slobodan N. Vukosavić - Elektrotehnički fakultet-Beograd, Željko V.Despotović - Institut "M.Pupin"- Beograd, Božo M.Mićović, Miroljub M.Bakić - Termoelektrane „Nikola Tesla“, TENT-A, Obrenovac, Serbia

  Abstract Text

  The work shows comparative synopis of 50Hz and high frequency units for electrostatic separators supply, considering their advantages and disadvantages for each one. Comparison of these two mentioned systems shows techno-economic analysis, which points out clearly that high frequency supply... show full text »
  Abstract Text

  The work shows comparative synopis of 50Hz and high frequency units for electrostatic separators supply, considering their advantages and disadvantages for each one. Comparison of these two mentioned systems shows techno-economic analysis, which points out clearly that high frequency supply systems are worthwhile. After this, actual realized high voltage supply was described referring to one section within the scope of electrostatic precipitator system (two branches and two sections in each one) for fly ash removal from smoke in TPP “Morava”. In the end, first preliminary results of testing are given for realized high frequency supply which is still pending in TPP “Morava”. « hide
  Symposium Session: Environmental aspects of power generation | Ekološki i klimatski aspekti rada elektrana